Dzięki wieloletnim badaniom zespołów firm farmaceutycznych do jedynego do tej pory leku tj. Tafamidis dołączyły dwa kolejne o bardzo wysokiej skuteczności działania – vutrisiran i eplontersen.
Amvuttra – vutrisiran
Czym jest lek Amvuttra – vutrisiran i w jakim celu się go stosuje?
Lek Amvuttra jest stosowany w leczeniu amyloidozy transtyretynowej choroby, w przebiegu której nieprawidłowe białko (nazywane transtyretyną) gromadzi się w tkankach organizmu, w tym wokół nerwów i serca. Lek Amvuttra stosuje się u osób dorosłych, u których amyloidoza ATTR jest dziedziczna i u których występuje polineuropatia (uszkodzenie nerwów) w I albo II stadium zaawansowania. Stadium I oznacza, że u pacjenta występuje osłabienie kończyn dolnych, ale może się on poruszać bez pomocy. Stadium II oznacza, że pacjent może się poruszać, ale potrzebuje pomocy. Lek Amvuttra stosuje się również u osób dorosłych z dziedziczną lub niedziedziczną amyloidozą ATTR, u których występuje kardiomiopatia (uszkodzenie mięśnia sercowego). Ze względu na to, że amyloidoza ATTR jest chorobą rzadko występującą, w dniu 25 maja 2018 r. lek Amvuttra uznano za lek sierocy (lek stosowany w rzadkich chorobach).
Substancją czynną zawartą w leku Amvuttra jest vutrisiran
Vutrisiran jest dwuniciowym siRNA, który działa przez szlak Ago 2 prowadząc do degradacji mRNA TTR. Lek oparty na interferencji RNA, należący do klasy dwuniciowych małych interferujących RNA ( siRNA ) sprzężonych z ligandem GaINAc. Działa poprzez wiązanie i wyciszanie matrycowego RNA (mRNA), który koduje zarówno zmutowaną, jak i dziką (prawidłową) postać białka TTR, zaburzając przekazywanie informacji genetycznej i zmniejszając produkcję białka TTR. Sprzężenie z ligandem GaINAc kieruje siRNA do wątroby, będącej głównym miejscem syntezy TTR.
Jak działa lek Amvuttra – vutrisiran?
U pacjentów z amyloidozą ATTR krążące w krwiobiegu białko zwane transtyretyną ma nieprawidłową budowę i łatwo ulega rozkładowi. Rozłożone białko powoduje powstanie złogów amyloidu w tkankach i narządach w całym organizmie, w tym wokół nerwów i serca, i zaburza prawidłową pracę narządów. Substancja czynna leku Amvuttra, vutrisiran, to mały interferujący RNA (siRNA) — krótki fragment materiału genetycznego wytwarzany w laboratorium, który przyłącza się do materiału genetycznego w komórkach odpowiedzialnych za wytwarzanie transtyretyny i blokuje go. Powoduje to zmniejszenie wytwarzania nieprawidłowej transtyretyny, a co za tym idzie — ograniczenie powstawania złogów amyloidu i złagodzenie objawów amyloidozy ATTR oraz zdecydowanie spowolnienie postępu choroby.
Lek Amvuttra podawany jest w postaci zastrzyków podskórnych co trzy miesiące, działa poprzez redukcję produkcji transtyretyny, zapobiegając w ten sposób jej gromadzeniu się i zdecydowanie spowalniając postęp choroby.
Dane z badań klinicznych potwierdziły i wykazały, że terapia ta znacząco zmniejszyła zaburzenia neurologiczne i ogólną niepełnosprawność, a także poprawiła jakość życia związaną z uszkodzeniem nerwów w ciągu 1,5 roku.
Od 2025 roku Amvuttra (vutrisiran) jest dopuszczony do podawania w Polsce i jest lekiem refundowanym we wskazaniach występowania Amyloidozy TTR w postaci mieszanej. Obecnie jest w procesie dopuszczenia do stosowania dla chorych z kardiomiopatią.
Wainzua – eplontersen
Czym jest lek Wainzua – eplontersen i w jakim celu się go stosuje?
Lek Wainzua jest stosowany w leczeniu uszkodzenia nerwów wywołanego dziedziczną amyloidozą transtyretynową, chorobą, w przebiegu której nieprawidłowe białko (nazywane transtyretyną) gromadzi się w tkankach organizmu, w tym wokół nerwów.
Lek Wainzua stosuje się u pacjentów dorosłych w dwóch pierwszych stadiach uszkodzenia nerwów (1 stadium zaawansowania, w którym pacjent może się samodzielnie poruszać bez asysty, oraz 2 stadium zaawansowania, w którym pacjent wciąż potrafi się samodzielnie poruszać, ale potrzebuje w tym pomocy).
Substancją czynną zawartą w leku Wainzua jest eplontersen.
Lek podaje się raz na miesiąc w postaci wstrzyknięcia podskórnego wykonywanego w brzuch, górną część uda lub ramię przy użyciu wstrzykiwacza półautomatycznego napełnionego. Pacjenci lub ich opiekunowie mogą samodzielnie podawać lek Wainzua, ale pierwsze wstrzyknięcie należy wykonać pod nadzorem personelu medycznego. Ponieważ lek eplontersen może powodować obniżenie poziomu witaminy A we krwi, w tym jej spadek poniżej normy, zaleca się, aby pacjenci poddawani terapii przyjmowali suplementy witaminy A w zalecanej dawce. Co ważne, nie należy podawać dawek wyższych niż zalecane, nawet jeśli poziom witaminy A we krwi pozostaje niski, ponieważ nie odzwierciedla to całkowitego poziomu witaminy w organizmie.
Jak działa lek Wainzua ..enplotersen?
U pacjentów z amyloidozą ATTRv krążące w krwiobiegu białko zwane transtyretyną (TTR) ma nieprawidłową budowę i łatwo ulega rozkładowi. Rozłożone białko powoduje powstanie złogów amyloidu w tkankach i narządach w całym organizmie, w tym wokół nerwów i zaburza ich prawidłowe działanie. Substancja czynna leku Wainzua — eplontersen — to oligonukleotyd antysensowny, czyli krótki fragment syntetycznego materiału genetycznego zaprojektowany w taki sposób, aby przyłączał się do materiału genetycznego komórek odpowiedzialnych za wytwarzanie transtyretyny i je blokował. Powoduje to zmniejszenie wytwarzania transtyretyny, a co za tym idzie — ograniczenie powstawania złogów amyloidu i złagodzenie objawów amyloidozy ATTR.
Enplotersen antysensowny oligonukleotyd (jednoniciowy kwas nukleinowy) opracowany do leczenia ATTR. Wiąże mRNA TTR (zarówno dzikiego typu jak i warianty) i powoduje jego degradację, co obniża produkcję białka TTR.
Podstawy dopuszczenia do obrotu leku Wainzua w UE – wykazano, że lek Wainzua znacząco obniża stężenie TTR we krwi, spowalnia uszkodzenie nerwów i poprawia jakość życia pacjentów z amyloidozą ATTRv z uszkodzeniem nerwów w 1 albo 2 stadium zaawansowania. W kontekście bezpieczeństwa stosowania działania niepożądane leku mają zwykle nasilenie łagodne lub umiarkowane i uznawane są za możliwe do opanowania. Europejska Agencja Leków uznała, że korzyści płynące ze stosowania leku Wainzua przewyższają ryzyko i może on być dopuszczony do stosowania w UE.
W Polsce obecnie eplontersen jest w procesie oceny medycznej i czeka na zakończenie analizy w celu dopuszczenia i refundacji.
Zarówno vutrisiran jak i eplontersen są lekami wyciszającymi TTR, co oznacza, że wybiórczo i z dużym powinowactwem wiążą się mRMA kodującym docelowo białko.
Zastosowanie zatwierdzonych terapii skutecznie spowalnia postęp choroby i poprawia jakość życia u osób dorosłych z dziedziczną AMYLOIDOZĄ TTR z polineuropatią (hATTR-PN) – charakteryzującą się uszkodzeniem nerwów obwodowych znajdujących się poza mózgiem i rdzeniem kręgowym – w przypadku szeregu mutacji powodujących chorobę.
